AŞIKLI KÖYÜ FORUM SAYFASINA HOSGELDINIZ

iyi vakit gecirmeniz dilegiyle...
 
AnasayfaKapıKayıt OlGiriş yap

Paylaş | 
 

 Göktürkler

Aşağa gitmek 
YazarMesaj
Admin
Admin
avatar

Mesaj Sayısı : 88
Yaş : 35
Kayıt tarihi : 31/05/08

MesajKonu: Göktürkler   Çarş. Haz. 04, 2008 4:49 am

Göktürkler


Asya Büyük Hun İmparatorluğu'ndan sonra, her
bakımdan temsil ettiği Türk kültürü itibariyle ikinci "süper" Türk
imparatorluğu niteliğinde olan Gök-Türk hakanlığı, "Türk" sözünü ilk
defa resmî devlet adı olarak benimsemekle, bütün bir millete ad vermek şerefini
kazanmış, Doğu Sibirya'daki Yakut Türkleri ile batıda Ogur (Bulgar) Türklerinin
bir kısmı dışındaki Türk asıllı bütün kütleleri kendi idaresinde
birleştirmiştir. Hakanlığın yıkılmasından sonra bir yelpaze gibi açılarak dört
tarafa yayılan çeşitli Türk zümreleri gittikleri yerlerde 'Türk" adını ve
Gök-Türk idarî, siyasî ve iktisadî geleneklerini yaşatmışlardır. Yine bütün bu
Türklerin tarihinde Gök-Türk teşkilatının, edebiyatının, töre ve hayat
telakkisinin izleri görülmüştür. Gök-Türklerden sonraki çağlarda, R Türkçesi
(Ogur lehçesi) müstesna, bütün Türk lehçe ve ağızları Gök-Türk Türkçesi'nin damgasını
taşır. Doğudan batıya: Orta Asya, Türkistan, Maveraünnehir, Kuzey Hindistan,
İran, Anadolu, Irak, Suriye ve Balkan Türkleri, Gök-Türkler yolu ile Türk'tür.
Bizim bugün diğer Türk devlet ve zümrelerinden ayırdetmek üzere Gök-Türk
(Kök-Türk) dediğimiz bu topluluk ve devletin adı "Türk" veya
"Türük" idi. Ancak, kitabelerin bir yerinde, kendini Gök-Türk olarak
tanıtmıştır ki, "Gök'e mensup, ilahî Türk" manasına gelen bu tabir,
V. Thomsen'e göre hakanlığın parlak devresine işaret etmekte
olmalıdır (herhalde Mu-kan Kağan zamanı).

Gök-Türk hakanlığı çağında, daha doğrusu 6.-9. asırlarda Orta Asya'da tarihî
rol oynayan toplulukların, çeşitli adlar altında gruplaşan Tölesler olduğu
anlaşılmaktadır. Türkçe Töles kelimesi, ihtimal "asıl, kök, temel"
manalarına gelmektedir. (Bk. L. Bazin, Les Calendriers..., s. 661, 667.)

Tölesler (Tölös, Tolis, Çince'de T'ie - lo, T'ieh - le), Çin kaynaklarında eski
Hun boylarından olarak zikredilen ve bütün Orta Asya'ya yayılmış kalabalık Türk
kütleleri bütünüdür. Sui-shu'da (Çin Sui hanedanının 581-618 yıllığı) 50 kadar
kabilesi sayılmakta ve şöyle sıralanmaktadır: 1'i ****** gölünün kuzeyinde, 5'i
Tola ırmağı kuzeyinde, 5'i Tanrı dağları kuzey eteğinde, 9'u Altaylar'ın
güneybatısında, 4'ü K'ang (Semerkant havalisi) krallığının kuzeyinde, 10'u
Seyhun boyunda, 4'ü Hazar'ın doğusu ve batısında, 6'sı Fu-lin'in (Bizans)
doğusunda". Ancak ****** gölünden Karadeniz'e kadar yayılan bu
toplulukların hepsini de Türk menşeli saymak doğru olmasa gerektir. En batıda
gösterilen bazılarının (mesela Alanlar) İranlı oldukları biliniyor. Wu-hun'lar
(=Ugor) da Urallı bir kavim grubudur. Ayrıca, Ogur boylarının da T'ieh-le'ler
olarak zikredildiği anlaşılmaktadır. Töles boylarının, taşıdıkları adlar henüz
tamamen çözülememiş olmakla beraber, Hunlardan geldikleri ve umumiyetle dil ve
örflerinin Gök-Türklerinkinin aynı olduğu belirtilmiştir. Bazı Çin kayıtlarına
göre, Tabgaçlar devrinde (386-534), yüksek tekerlekli araba kullandıklarından
dolayı Kao-kü (Chao-ch'e = yüksek tekerlek) diye adlandırılan bir kısım Töles
kabileleri, diğer Türkler gibi kendilerini kurt ata'dan türemiş kabul
ederlerdi. Ayrıca, T'ang-shu'da (Çin T'ang sülalesi 618-906 yıllığı) da 15
Töles kabilesinin adlan verilmiştir. Gök-Türk hakanlığı zamanında Orta ve Doğu
Asya'da gruplaşan Tölesler ile diğer ilgili bölgelerdeki topluluklar şunlardır:

1. Tarduşlar (Çince'de Sie Yen-t'o, Hsieh Yen-t'o. Hsie/ = Sir/ Yen-t'o =
Tarduş?). Töles kabilelerinden bir grup (herhalde Tarduş: Hakan Tar-du'nun
unvanı ile anılanlar: Batı Gök-Türkleri= On-oklar) Altaylar'ın batısında
oturmakta olup Töleslerin en zengin ve kuvvetlileri olarak gösterilirler.

2. Uygurlar. Töleslerden bir kütle. Tola ırmağının kuzey sahasında yer
almışlardı.

3. On-Oklar (ihtimal "Tarduş" diye de adlandırılan Töles grubu),
Altaylar'dan Seyhun (Sîrüderya) yakınlarına kadar uzanan geniş bölgede
görünüyorlar. Çu ırmağı - Isıkgöle göre, 5'i doğuda To-lu (sol kanat), 5'i
batıda Nu-çi-pi (sağ kanat) adı ile 10 kabileden kurulu olup, "Batı
Gök-Türkleri" diye de anılmışlardır. Türgişler, To-lulardan idiler. Ayrıca
bunlardan bir kısmı Çu-yüe (Çiğil?) ve Ç'u-mi (Çumul) adları ile anılan Türk
kabileleri ile birlikte 630'u takip eden yıllarda, Gök-Türk hakanlığının fetret
devresinde, Beş-balık civarındaki kurak bozkırlara çekilmişler ve Şa-t'o (Çince
çöl veya Türkçe sadak? Veya Çiğil'ler?) adını almışlardır.

4. Karluklar. Altaylar'ın batısında idiler.

5. Oğuzlar (630'dan sonra bu adla ortaya çıkan Töles boyları.) Selenga ırmağı -
Ötüken bölgesinde oturuyorlardı.

6. Doğu Avrupa'da Türk toplulukları: Avarlar, Hazarlar, Ogurlar, Peçenekler ve
ihtimal Kıpçak-Kumanlar vb.

7. Kırgızlar. ******'ın batısında, Yenisey nehrinin kaynakları bölgesinde
idiler.

8. Basmıllar (Çince'de Pa-si-mi). İdi-kut'unun (hükümdar) Türk olduğu
belirtilen bu kavmin aslen yabancı olup, Türklerle karıştığı ileri sürülmüştür.
Daha ziyade İç Asya'da Beş-balık havalisinde görünmektedirler.

9. K'i-tan, Tatabı, Dokuz-Tatar, Otuz-Tatar gibi Moğol soyundan kabileler doğu
bölgesinde Kerulen ve Onon nehirleri havalisinde bulunuyorlardı.

Ancak, hatırlatmak gerekir ki, bütün bu topluluklar, zaman zaman yer
değiştirmekte, arada bir çözülen boylardan yeni birlikler meydana gelmekte,
hulasa oynak kütleler teşkil etmekte idiler. Yine görülmektedir ki, Tarduş,
Uygur, On-ok, Oğuz, Ogur, Hazar vb isimler Türk soyundan gelen kütlelerin türlü
teşkilatlanmalar dolayısıyla aldıkları adlardan ibarettir. "Türk" de,
bilinen manası ile önceleri belirli bir topluluğun (Aşına ailesi etrafında
toplananların) adı iken sonraları yaygınlaşmıştır.

Gök-Türkler, Çin kaynaklarının açıkça belirttikleri üzere, Asya Hunlarından
iniyorlardı. Başbuğ ailesi olan Aşına soyunun bir dişi kurttan türediğine dair
o çağda pek yaygın olduğu anlaşılan rivayetler, Gök-Türklerin erken tarihini
efsanelerle karıştırmaktadır. Ancak kurttan-türeme geleneğinin, Asya Hunları
arasında da mevcut olması ve kurt ata'nın Türkleri dar, geçilmez yollardan
selamete ulaştırdığı (Bozkurt Destanı'nın aslı) rivayetinin Hunlarda görülmesi,
Gök-Türklerin Hunlara nispetini ortaya koymaktadır. Aşına ailesinin, yalnız bir
erkek çocuk hayatta kalmak üzere, katliama uğramış olduğu rivayetini, Tsü-kü
(aslında Asya Hun devletinde bir unvan) adlı Hun ailesine mensup Meng-sün
tarafından kurulan Kuzey Liang Hun Devletinin, 439'da Tabgaçlar tarafından
yıkılması hadisesine bağlamak mümkündür. Sui-shu'ya (Çin yıllığı, 581-618)
göre, bu Hun devletinde idareyi elinde tutan Tsü-kü (Chü-ch'ü)'ler imha
edildiği zaman, A-shih-na (Aşına) kolu, 500 ailelik bir kütle halinde, Kan-su
bölgesinden göçerek, Juan-juanlara sığınmışlardı. Gök-Türklerin nüvesini teşkil
ettiği belirtilen ve Meng-sün'ün oğlu An-çu ve sonra torunu Şu'nun öldürülmesi
üzerine önce Hsi-hai'da iken sonra Altaylar'a nüfuz eden bu kütle, Chü-ch'üler
(Tsü-kü) yolu ile de Asya Hunlarına bağlanmaktadır ve hatta, bu kısa göç
hareketini idare eden Aşına soyunun, Güney Hun tanhuları yolu ile Mo-tun'un
mensup olduğu ünlü T'u-ko (Tu-ku) ailesinden gelmesi kuvvetle muhtemeldir. Kurt
ata inancı dolayısıyla Gök-Türk hakanlık belgesi, altından kurt başlı sancak
(tuğ) olmuştur.
Sayfa başına dön Aşağa gitmek
Kullanıcı profilini gör http://asiklikoyu.tr.cc
 
Göktürkler
Sayfa başına dön 
1 sayfadaki 1 sayfası
 Similar topics
-
» Nuh tufanı ve ırkların dağılışı

Bu forumun müsaadesi var:Bu forumdaki mesajlara cevap veremezsiniz
AŞIKLI KÖYÜ FORUM SAYFASINA HOSGELDINIZ :: KÜLTÜR-SANAT-EDEBİYAT-TARİH :: Cok Yonlu Tarih-
Buraya geçin: